{"id":1117,"date":"2009-02-10T19:35:08","date_gmt":"2009-02-10T18:35:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.latynoameryka.pl\/?p=1117"},"modified":"2009-02-10T19:35:08","modified_gmt":"2009-02-10T18:35:08","slug":"el-tio-i-kopalnia-san-jose-oruro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/el-tio-i-kopalnia-san-jose-oruro\/","title":{"rendered":"El Tio i Kopalnia San Jose (Oruro)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Nasze drogi ostatnio cz\u0119sto wiod\u0105 w stron\u0119 kopalni. Kontynent Ameryki Po\u0142udniowej pomimo wielosetletniej, bardzo intensywnej eksploatacji wci\u0105\u017c karmi nienasycon\u0105 populacj\u0119 ludzk\u0105 bogactwem minera\u0142\u00f3w. Daje z\u0142oto, srebro, mied\u017a, cynk i wiele innych cennych pierwiastk\u00f3w. Po spektakularnym obrazie najwi\u0119kszej na \u015bwiecie kopalni odkrywkowej w Chuquicamata jaki ogl\u0105dali\u015bmy w pobli\u017cu miasta Calama (Chile) zmienili\u015bmy klimat zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 w mroczne, wilgotne pe\u0142ne kurzu i wilgoci korytarze kopalni San Jose w Oruro (Boliwia).Informacja turystyczna w Oruro twierdzi\u0142a, \u017ce czynnej kopalni zwiedza\u0107 nie mo\u017cna. Warto by\u0142o jednak skorzysta\u0107 z komunikacji miejskiej, przejecha\u0107 miasto i zapyta\u0107 osobi\u015bcie w kopalni. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce kopalni\u0119 zwiedza\u0107 mo\u017cna, a wycieczka z osobistym przewodnikiem okaza\u0142a si\u0119 niesamowita. Dostali\u015bmy kaski, lampki, gumofilce, r\u0119kawice i po zaopatrzeniu si\u0119 w li\u015bcie koki oraz alkohol i papierosy zag\u0142\u0119bili\u015bmy si\u0119 w czer\u0144 korytarzy dr\u0105\u017c\u0105cych wzg\u00f3rza wok\u00f3\u0142 Oruro. To niesamowite jak daleko od wsp\u00f3\u0142czesnej technologii i od cywilizacji pozosta\u0142o to miejsce. Mo\u017cna by odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, ze wraz z targaj\u0105cymi na swoich plecach worki o\u00a0 masie ok. 50 kg g\u00f3rnikami (o masie podejrzewam niewiele wi\u0119kszej) cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 o jakie\u015b sto lat. Na 200 m ju\u017c nie by\u0142o konstrukcji wzmacniaj\u0105cych korytarze. Przypomina\u0142y one raczej niekszta\u0142tne nory raz wi\u0119ksze raz mniejsze wij\u0105ce si\u0119 bez widocznego sensu w prawo i w lewo, w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 ku kolejnym ju\u017c wyeksploatowanym, czy nowo odkrytym z\u0142o\u017com minera\u0142\u00f3w. Doznanie niesamowite. Wycieczka godna polecenia dla pozbawionych klaustrofobicznego l\u0119ku\u00a0 przed niewielkimi, ciemnymi i dusznymi miejscami g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105.<\/p>\n

Opowiem o kopalni opisuj\u0105c jego wiecznego mieszka\u0144ca o ciep\u0142ym imieniu El Tio (wujek).
\nEl Tio duch kopalni, psotny przyjaciel, obro\u0144ca, ale i kat, przez wielu zwanych diab\u0142em, przez g\u00f3rnik\u00f3w otoczony legendami, czczony i wielbiony. Wygl\u0105dem cz\u0119sto przypomina diab\u0142a, ale diab\u0142em nie jest. Ma oczy uszy, rogi, cz\u0119sto cia\u0142o cz\u0142owieka, ma usta, w kt\u00f3re co chwil\u0119 kto\u015b wk\u0142ada \u015bwie\u017ce li\u015bcie koki, wlewa alkohol, czy mocuje podpalone papierosy, kt\u00f3re tl\u0105 si\u0119 do postaci niedopa\u0142ka unosz\u0105c wok\u00f3\u0142 Tio zapach tytoniowego kadzid\u0142a. Wszystko to w towarzystwie, ten kto cz\u0119stuje rozmawia z Tio \u2013 przyjacielem, \u017cali si\u0119 mu i z nim si\u0119 cieszy. \u017buje z nim li\u015bcie koki, pije zdrowie, pali papierosy. Dla Tio trzeba mie\u0107 czas, Tio nie da si\u0119 oszuka\u0107, po\u015bpiech w kontakcie z Tio, nawet, gdy gna g\u00f3rnika do pracy mo\u017ce si\u0119 dla niego \u017ale sko\u0144czy\u0107. Tio mo\u017ce pom\u00f3c odkry\u0107 now\u0105 \u017cy\u0142\u0119 minera\u0142u, ale mo\u017ce te\u017c napsoci\u0107 \u2013 zrzuci\u0107 ska\u0142\u0119 na g\u0142ow\u0119, zgasi\u0107 lampk\u0119 na kasku, porwa\u0107 plecak, mo\u017ce te\u017c ukara\u0107.<\/p>\n

Pomoc Tio jest potrzebna. Godziny pracy pod ziemi\u0105 na 200, 340, 400 i 500 m wymagaj\u0105 wiele si\u0142y, zaparcia, ale i szcz\u0119\u015bcia. Nowe korytarze niczym nora podziemnego stworzenia wrzynaj\u0105 si\u0119 w coraz to nowe obszary g\u00f3ry Cerro\u2026.. \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze starymi pn\u0105 si\u0119 w g\u00f3r\u0119 lub schodz\u0105 w d\u00f3\u0142, okr\u0105\u017caj\u0105 stare zawalone lub po prostu id\u0105 przed siebie. Wszystko to w d\u017awi\u0119kach m\u0142ot\u00f3w pneumatycznych, wybuch\u00f3w dynamitu i pracy pomp napowietrzaj\u0105cych i odprowadzaj\u0105cych wod\u0105 z dolnych partii kopalni. Ich Awaria mog\u0142aby zala\u0107 wszystko poni\u017cej 100m od poziomu 0 kopalni.<\/p>\n

Tak wiec Tio siedzi to tu to tam. Przy pompie g\u0142\u00f3wnej jest Tio, kt\u00f3ry chroni ca\u0142y system ruroci\u0105g\u00f3w i pomp. Jest szary i nijaki, wyci\u0119ty z kawa\u0142ka drewna z dziur\u0105 zamiast ust, z otworami zamiast oczu i nosa, z rogopodobnymi pozosta\u0142o\u015bciami deski. Ale jest, a jego usta pe\u0142ne s\u0105 li\u015bci koki i niedopa\u0142k\u00f3w, a przed nim o\u0142tarzyk z darami i sk\u0142adane jedna na drugiej msze ze s\u0142odkimi tabliczkami, na kt\u00f3rych pro\u015bby i \u017cale, wszystko zasypane li\u015b\u0107mi koki. Du\u017co ni\u017cej na dwusetnym metrze Tio ze szklanymi, patrz\u0105cymi na nas oczyma, ca\u0142y krwisto czerwony pod mas\u0105 kurzu, kt\u00f3ra tylko \u015bwiadczy o jego wieku. Siedzi naprzeciwko zawalonego szybu starej windy, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o wiele istnie\u0144 ludzkich, st\u0105d jego kolor, st\u0105d jego miejsce. Siedzi tak sobie i chroni windy, bo windy stare, a ka\u017cdego dnia wioz\u0105 w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 setki tysi\u0105ce kilogram\u00f3w ludzi i kruszcu. Siedzi i zbiera dary, pije zdrowie, pali papierosy i \u017cuje li\u015bcie koki, s\u0142ucha i pomaga, albo nie pomaga.<\/p>\n

Tio nie jest sam. Opr\u00f3cz niego istnieje Tia (czyli ciocia) \u2013 zwykle malutka posta\u0107, kt\u00f3rej czasem te\u017c co\u015b skapnie i s\u0105 dzieci Tio, bo on nie lubi by\u0107 samotny. \u017byje bowiem od prawiek\u00f3w pod ziemi\u0105 i tam chroni g\u00f3rnik\u00f3w. Jednak raz do roku na trzy dni opuszcza on podziemia i wychodzi na powierzchni\u0119. Jest to czas karnawa\u0142u. W pi\u0105tkowy wiecz\u00f3r zaczyna si\u0119 radosnym wyj\u015bciem Tio na powierzchni\u0119, a dalej to ju\u017c tylko zabawa i taniec przez trzy nast\u0119pne noce i dwa dni. Kolorowe, bajecznie b\u0142yszcz\u0105ce korowody przebiera\u0144c\u00f3w uto\u017csamiaj\u0105ce legendarne postacie sun\u0105 ta\u0144cz\u0105c poprzez ulice i place miasta. To czas\u00a0 wielkiej fiesty, to czas, dla przyjaciela, dla Tio. To czas kiedy g\u00f3rnicy nie pracuj\u0105, bo przecie\u017c kto by ich chroni\u0142.<\/p>\n

Je\u015bli czas nam pozwoli i przychylne drogi nas zawiod\u0105 w tym roku mo\u017ce b\u0119dziemy z innymi dzieli\u0107 czas tej zabawy. Do tego czasu jeszcze prawie 2 tygodnie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nasze drogi ostatnio cz\u0119sto wiod\u0105 w stron\u0119 kopalni. Kontynent Ameryki Po\u0142udniowej pomimo wielosetletniej, bardzo intensywnej eksploatacji wci\u0105\u017c karmi nienasycon\u0105 populacj\u0119 ludzk\u0105 bogactwem minera\u0142\u00f3w. Daje z\u0142oto, srebro, mied\u017a, cynk i wiele innych cennych pierwiastk\u00f3w. Po spektakularnym obrazie najwi\u0119kszej na \u015bwiecie kopalni odkrywkowej w Chuquicamata jaki ogl\u0105dali\u015bmy w pobli\u017cu miasta Calama (Chile) zmienili\u015bmy klimat zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[49,175,50,176,68,79,82,95,98,129,152,154,156,160,171,172,46,173,48,174],"class_list":["post-1117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-boliwia","tag-fotografie","tag-mina","tag-photo","tag-miners","tag-photography","tag-podroz","tag-zdjecie","tag-edyta-moczulska","tag-wojtek-wojcik","tag-wojciech-wojcik","tag-boliwia","tag-oruro","tag-www-wojtekwojcik-com","tag-kopalnia","tag-el-tio","tag-kopalnia-srebra","tag-ediem","tag-latyno","tag-foto","tag-liscie-koki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1117\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wojtekwojcik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}