W tym wpisie mozecie zobaczyc kilka ujec z regionu Jeziora Titikaka. Co mi sie najbardziej  podobalo to niesamowite chmury. Rano i wieczorem pelne deszczu, ciezkie i ciemne, w poludnie jasne i pelne kontastow. Tubylcy troche nieprzyjazni, chyba maja za duzo turystow.

Na zdjeciach trzy miejsca: Copacabana - zdjecia gory popcornu i calvarii z krzyzami, Isla del sol- chlopak z lama, swinia  i drogi inkow i ostatnie to Puno juz po stronie Peru – plywajace wyspy i starsza kobieta mielaca zierno..

Tego dnia zwiedziliśmy południe – góra – dół, góra – dół przez pola i poletka, przez kamienne mury ogrodzeń, nie łączone żadnym spoiwem, kamień na kamieniu, niezmiennie od setek lat, poprzez niskie krzaczki, kamienie i skałki ze szczytu na szczyt. Do ruin inkaskiej świątyni i z powrotem. Następnego dnia zaś, jeszcze w strugach deszczu, którego mamy tutaj co dzień pod dostatkiem, znów ze wzgórza na wzgórze, w górę i w dół, jeszcze trochę w dół i znów w górę do Świątyni Słońca. Właściwie do jej ruin. Po drodze znów bileciki, bo z obszaru Ludu Yumani przeszliśmy do Ludu Challa, ale cóż… życie. Poza tym zaś – warto.

Wyspa Słońca jest wspaniała. Kilkukilometrowej długości wzgórze na ogromnym i tu nieskazitelnie czystym jeziorze. Raz stromym zboczem wyrastające z błękitnej przejrzystej wody ukazującej jeszcze wiele metrów podwodnej ściany, raz nieco łagodnymi kolorami spływającej do nabrzeża. Zbocza zaś porysowane kamiennymi płotami grodzącymi pola i nieużytki zdają się rysować w tarasy, raz bardziej raz nieco mniej zielone. Do tego jezioro Titicaca. Widać je niemal z każdego miejsca na wyspie, ale wystarczy tylko wejść na wierzchołek któregokolwiek z licznych jej wzgórz, żeby przed widzem rozpostarł się spektakularny widok (na wyspie jest mało drzew. Które mogłyby zasłaniać, a i to co jest miejscowi odzierają z najniżej położonych, co z upływem czasu i odzierania z kolejnych, znaczy położonych coraz wyżej gałęzi). Wszędzie wokół woda – szaro niebieska, stalowo szara, granatowo – czarna, błękitna. Ponad nią chmury cięższe i lżejsze, niekiedy niebo błękitne, niekiedy szare strugi deszczu tu i tam, niekiedy tęcza. W dali zaś wzgórza i góry czerwone, zielone, brunatne, czy białe śnieżną bielą wysokich szczytów, raz w słońcu, raz we mgle. Do tego tu i tam ruiny starsze i młodsze oraz współczesne brązowo gliniane miasteczka, czasem upstrzone jakąś blachą falistą na dachu, czy kolorową elewacją. W dole zaś nad jeziorem porty. Widoki wspaniałe, niesamowite formacje skalne (kto lubi) i ruiny, które po dziś dzień tchną mistycyzmem.

Wyjeżdżaliśmy stamtąd drugiego dnia, bileciki stargowane na przyzwoitą cenę i znów półtorej godziny bujania w łódeczce do Copacabany.

Miałam wrażenie, że karnawał nas gonił. Z Oruro wróciliśmy do Cochabamby, gdzie karnawał dopiero w najbliższy weekend, ale ludzie już nie mogąc się go doczekać zalewają wszystkich wodą i  upiększają pianką. Może to i miłe dla miejscowych, ale jakoś do końca nie mogłam czerpać z tej zabawy wielkiej przyjemności. Zwłaszcza, gdy napadała nas kilkunastoosobowa banda wyrostków uzbrojona po uszy, ktoś strzelał prosto z przejeżdżającego obok auta albo autobusu, czy balony z wodą spadały na nasze głowy i plecy z poziomu dachu lub którejś kondygnacji wysokich tu i tam budynków . No może poza strzałami małych dzieci, z kalibru mniejszego niż dwa litry pod ciśnieniem mniejszym niż spryskiwacze do mycia aut.

Z Cochabamby pojechaliśmy do La Paz, w którym sparaliżowana zabawą komunikacja nie pozwoliła nam jeszcze tego samego dnia przejechać do Copacabany. Zostaliśmy więc na popołudnie i noc. Dzięki temu obejrzeliśmy trochę pochodów karnawałowych grup – tutaj jakby bardziej na luzie, z większą swobodą. Woda i pianka znów były wszędzie. Od razu zapobiegawczo sprawiliśmy sobie foliowe płaszcze, ale cóż z tego jak rozbawiona gawiedź celowała w twarze i biedne nieosłonięte stópki (tak, nie ma to jak piana w oczach, uszach i ustach). Tu jednak już zaczęłam się nieco przyzwyczajać, więcej śmiać ze szczęściem unikniętych ciosów, czy nawet niekiedy zadanych.

Wczoraj w końcu wylądowaliśmy w Copacabanie. Jakoś dojechaliśmy, choć wiele tego nie zapowiadało. Standardowo z dworca wyjechaliśmy z ponad półgodzinnym opóźnieniem, dopiero, gdy kierowca zapełnił wszystkie wolne miejsca.  Później, naszym autobusem (który chyba już nie powinien w ogóle jeździć, a co dopiero przewozić pasażerów) z prędkością ursusa na polu ziemniaków w czasie wykopków błąkaliśmy się po La Paz, bo kierowca szukał warsztatu, gdzie naprawiliby mu jakiś problem z autem, chyba z tylnym kołem. Jeszcze później trafiliśmy w nieomal „indyjskie” (jak to określił Wojtek) korki, aby w końcu po przeszło dwóch godzinach wyjechać z La Paz na drogę do Copacabany.

Dojechaliśmy, choć raz byliśmy bliscy wypadku, gdy na pięknej górskiej drodze, gdzie ogromna przepaść dzieliła nas od jeziora Titicaca w dole, nasz kierowca, ścigając się z innym autobusem tej samej kompanii, co raz mijając się na zakręcie, do tego na drodze z górki, przy widoczności na około 100 m do przodu (dla oglądania widoków zajęliśmy z Wojtkiem miejsca na samym przedzie), miał problem z wyhamowaniem, gdy drugiemu autobusowi pękła nagle opona i gwałtownie hamował, a z naprzeciwka akurat jechał terenowy pick-up. Pomimo wszystko, co mi się jednak nasuwało głowy na myśl o naszym kierowcy – miał refleks facet. Po krótkiej wiec przerwie, gdy pomagał koledze zmienić koło, w otoczeniu wspaniałych widoków na jezioro Titicaca i pobliskie wzgórza, pojechaliśmy dalej. Już spokojnie i bezpiecznie.

W Copacabanie zaś – karnawał. Ostatni dzień, ku czci Pachamamy (Inkaska Matka Ziemi). Wszędzie serpentyny, dźwięki gry orkiestry i zapach piwa. Nie wiem bowiem do końca, z czego wynika ta tradycja, ale tak jak górnicy pierwszy łyk piwa wylewają dla niej, tak w ten ostatni dzień karnawału wszystko co ważne oblewa się piwem – sklepy, domy, budki ze słodyczami, ustrojone ślubnie auta, kolegę obok, psa – wszystko. Piwo leje się strumieniami do gardeł i na ziemię dla Pachamamy. Popatrzyliśmy więc, posłuchaliśmy, pojedliśmy (jeszcze raz mogę rzec – uwielbiam boliwijskie jedzenie, dobrze że czasem mnie układ pokarmowy męczy – nie nazwę tego dosadniej, bo wróciłabym do kraju jak po wakacjach w USA).

Zwiedzanie okolic zaś zostawiliśmy sobie na dziś. Może więc przy następnej okazji pomęczę nieco przyrodę i krajobrazy, bo zapowiada się pięknie choć nieco chłodno.

Wczoraj byliśmy na największym karnawale w Boliwii !!! Do miasta zjechalo sie ponad 28 tysięcy tańcerzy , 10 tysięcy grajków i ponad 400 tysięcy gości. Ogromna fiesta!! Jest to drugi pod wzgledem wielkości po Rio karnawał w Ameryce Południowej.

Dwa dni wcześniej wyjechaliśmy w końcu z miasta, opuściliśmy Sucre w taksówce wytatuowanego taksówkarza, lekko nie pewni swego losu, zwłaszcza, że to taksówkarz, że wytatuowany, że dzwonił gdzieś zaraz po przyjęciu naszego kursu i że po prostu jesteśmy do taksówek uprzedzeni (czytaliśmy jeszcze przed wyjazdem relację dwójki Polaków, których taka przejażdżka drogo kosztowała). Sam kierowca okazał się ostatecznie nie tyle groźny, co z lekko przekręconym licznikiem przez co nieco przepłaciliśmy oraz zafundowaliśmy sobie wielokilometrowy spacerek pod górę. Bo, gdy tak zjechaliśmy z głównej drogi, która zgodnie z naszą mapą główną być powinna, gdy już wiedzieliśmy ze jesteśmy na trasie, gdy nasz kierowca zabrał dwóch autostopowiczów – chyba, żeby nas nastraszyć, zaczął się odcinek robót drogowych i samochód zaczął grzęznąć. Przejazd nie możliwy, ale przecież do Chataquila, dokąd miał nas dowieźć jest blisko, bliziutko wprost i prawie nie pod górę. Przytaknęli też obaj autostopowicze, zmieniając nieco swoje pierwsze zdanie które brzmiało daleeeeko i pod górę – przypomnieliśmy je sobie jednak dopiero pakując w policzek kolejną porcję liści koki, bo z bliziutko zrobiło się 5-6 km wciąż pod górę, co na wysokości prawie 3500 m npm było bolesnym przeżyciem. Po raczej dłuższym, niż krótszym czasie wśród wspaniałych krajobrazów, które z uwagi na okoliczności mijaliśmy bez większej ekscytacji, z niepewnym entuzjazmem powitaliśmy znak na starożytna drogę Inków.

Prawdą jest co piszą przewodniki – najlepiej wziąć przewodnika, trzeba mu oczywiście zapłacić, ale przez to można uniknąć wysadzenia w środku drogi dojazdowej, znaleźć trzygodzinną przystępną trasę do miejsca przeznaczenia, uniknąć odkrycia siebie w miejscu nie istniejącym na mapie, gdy miejscowy wskaże położenie: „ooo… gdzieś tu” i w końcu przykrego zawracania z drogi strasznie wpływającego na stan zdrowia ambicji.

Drogę Inków przebyliśmy jednak bez problemów. Cały czas w dół i w dół aż nogi milkły, ale piękna to ścieżka, raz szersza raz węższa ułożona z bloków skalnych lub kamieni, czasem prowadząca schodkami w dół lub w górę. Kilometry malowniczej dróżki, którą wybudowano, aby połączyć Chataquila z Chaunaka. Wkoło zaś niesamowite krajobrazy. Tuż obok czerwone strome zbocza wąwozu porośnięte soczyście zieloną roślinnością, w dali wielokolorowe niczym pomalowane w pasy zbocza Cordillera de los Frailes i innych wzniesień bliższych i dalszych. Obrazy wprost bajkowe, które trzeba zobaczyć, bo opowiedzieć się nie da.

Chaunaka powitało nas ciszą i niemal całkowitym wyludnieniem. Drogę do „biura turystycznego” wskazała nam stara Boliwijka, mówiąca w Quechua, na szczęście używająca też gestykulacji. „Biuro turystyczne” również świeciło pustkami, jakaś kobieta z balkonu obok powiedział żebyśmy weszli. Weszliśmy więc i czekaliśmy, nikogo i niczego się jednak nie doczekaliśmy. Znów więc na balkonie obok wychwyciliśmy kobietę i okazało się, że ona się tym opiekuje i że tam się śpi i że za 8 bolivianów ugotuje nam kolację. Z uwagi na brak materaca w biurze donieśliśmy je z położonego obok szpitala, kolacja była pyszna, zwłaszcza, że ryz z jajkiem, ziemniakami i pomidorkiem powstawał ponad trzy godziny, a spaliśmy jak niemowlaki, bo w tej ciszy i tym powietrzu to chyba nic dziwnego. Samo biuro zaś, tu myślę watro wspomnieć, to było chyba jedno z najciekawszych miejsc w jakich nocowaliśmy. Mieliśmy do własnej dyspozycji cały domek, bo „biuro turystyczne” było w rzeczywistości domkiem w tradycyjnej tutejszej zabudowie (glina, kamienie i czasem jakieś trawy) o grubych murach, bielonych ścianach i dachu krytym bambusem, część kuchenna, zaś cała murowana z glinianym paleniskiem zamykała się nad naszymi głowami w kształt igloo. Do tego była tam lodówka, czajnik elektryczny i łazienka z prysznicem – dla mnie pełen wypas.

Rano, po trudnych negocjacjach związanych z płaceniem i rozmienianiem pieniędzy (we wsi żaden z dwóch sklepów nie miał rozmienić 100 bolivianów – tj. ok. 50 pln) ruszyliśmy we wskazanym kierunku ku wulkanowi Maragua. Po 10 min przyjemnego schodzenia ostro w dół zawróciliśmy i już pod górkę poszliśmy dopytać szczegółów. Droga prowadziła wprost do szerokiej rwącej rzeki i zaczynała się na następnym brzegu. Przejście niemożliwe o tej porze dnia, w ogóle ostatnio sporo padało, niemożliwe dziś iść do Maragua – dlaczego nie powiedziała nam tego wcześniej? Szybka decyzja, dźwięk nadjeżdżającej ciężarówki, pokraczny bieg z plecakami i już byliśmy w drodze do Potolo. Pierwszy kilometr na schodku ciężarówki wypchanej ludzkim mrowiem, a dalej już w środku. Przynajmniej ja w środku, w jakiejś dziwnej pozycji, na górze sprawunków pijanej i mało przychylnej gawiedzi, Wojtek na jednej z drewnianych ścianek.

Dziś, gdy już bezpiecznie siedzę prze komputerkiem i to piszę cieszę się, że widziałam tylko krajobrazy powyżej naczepy ciężarówki. Wracając miałam szerszy obraz sytuacji i przyprawiło mnie to o ból brzucha.
W Potolo obraliśmy kierunek na Nińu Maju i między domkami i poletkami, przez plantacyjki kukurydzy i łączki z byczkami powędrowaliśmy. Godzina, dwie godziny marszu – widoki wspaniałe, zapierające dech w piersiach, godne najszczerszego polecenia – spotkaliśmy człowieka. Zapytaliśmy o drogę. Usłyszeliśmy wówczas, że jesteśmy gdzieś poza mapą, którą mieliśmy. Myśleliśmy jeszcze o tym żeby iść dalej, przespać się gdzieś na dziko, rano poszukać przewodnika i wulkanu. Ostatecznie jednak zawróciliśmy i siebie i nasze ambicje, nieco się usprawiedliwialiśmy przed sobą, niby jeszcze wypatrywaliśmy właściwej drogi, ale po kolejnej godzince czy dwóch znów byliśmy w Potolo.

Złapaliśmy ostatni autobus do Sucre i to dopiero byłą przejażdżka. Zachwyt mieszał się z przerażeniem. To były widoki, jakich nigdy w życiu nie oglądałam. Jechaliśmy czerwono zielonym wąwozem, którego strome ściany tworzyły niesamowite rysunki skalne, gdzie roślinność bujnie chwytała każde miejsce, gdzie można było zapuścić korzenie, w dole, daleko w dole burzyły się wody rwącej rzeki, która zdawała się być strumyczkiem, tu i tam pojawiały się kamienne zabudowania ludzi Jalq’a, a my jechaliśmy wąską drogą na jednej ze ścian wąwozu, czasem wydawało mi się, że za wąską. Niekiedy woda spływająca z góry zrywała powierzchnię trasy i autobus niebezpiecznie przechylało w stronę przepaści, niekiedy, ktoś zatkał taką dziurę, w której widać było tylko przepaść kilkoma pniaczkami drewna, i autobus niebezpiecznie przechylało w stronę przepaści, a niekiedy kierowca rozpędzał nas niesamowicie, gdy z boku była tylko wielka, głęboka przepaść. Do tego daliśmy się w rozmowy z dziećmi, które początkowo odwróciła uwagę od przepaści, dziur w drodze i od wrażenia bliskiego końca, a skończyły się na opowieściach pewnej małej dziewuszki o tym, ileż to aut tu spadło, a ilu ludzi zginęło i jak bardzo jest niebezpiecznie.

Dziś jednak siedzimy i piszemy, ja piszę chyba jeszcze więcej niż zwykle, więc to tekst dla wytrwałych. Coś na podsumowanie: Cordillera De Los Frailes, to jedno z najpiękniejszych miejsc jakie w życiu widziałam. Chciałabym tu jeszcze wrócić.

Co robią? – rzucają balonikami z wodą, strzelają z pistoletów wodnych, pryskają jakimiś bliżej nie określonymi piankami. Kto to robi? – od najmłodszych do tych w sile wieku, przeważająca większość mieści się jednak w skali od podstawówki do liceum. Po co to robią? – dla zabawy, dla ogólnej radości, aby poderwać płeć przeciwną.

Nie wiem skąd to się wzięło, nie zdołałam się dowiedzieć. Faktem jest, że oberwać można wszędzie i o każdej porze. W miastach i miasteczkach prawdziwa jatka rozpoczyna się jednak w godzinach popołudniowych, w tłumach nastolatków i podrostków wracających ze szkoły, na wsiach ostrzeliwują się przejeżdżające ciężarówki z podróżnymi, lub przejezdnych atakują przyczajone grupy miejscowych. Królują kolorowe baloniki napełnione wodą. Czasem pojedyncze sztuki, czasem całe salwy fruwają na drogach, ulicach, chodnikach i placach, a następnie rozpryskują się na głowach, plecach, twarzach, piersiach, nogach lub pod nogami przechodniów. Głównym celem jest gawiedź w wieku zbliżonym do napastników, ale nie ma reguły. Baloniki można kupić na ulicy. Przekupki na kilka godzin przekwalifikowują się od ciasteczek, kompocików i rumianku, i sprzedają baloniki, można też wyprodukować nieco samemu. W całej zabawie dużo jest śmiechu, ale czasem też trochę nerwów. Ta sama scena rozgrywa się codziennie, niezależnie od temperatury (czasem bywa chłodno) i wilgotności powietrza.

Potosi- krótki rys ciemnej historii
Wszystko to dzięki srebru, które lało się tu strumieniami, a nawet rzekami  – kruszcu i krwi. W czasach kolonialnych Cerro Rico pochłonęło ponad 8 milionów istnień ludzkich z kontynentu Ameryki Południowej i z Konga. Sprowadzani do pracy niewolnicy przystosowani bardziej lub mniej do pracy na tak znacznych wysokościach, ginęli z wycieńczenia, pod zawalającymi się zwałami ziemi, od mas kurzu jakie co dzień filtrowali przez swoje płuca, od wybuchów gazu i pewnie z kilku jeszcze nie znanych nam przyczyn. Zejście do kopalni było wyrokiem 4 – 6 miesięcznym. Raz sprowadzeni pod ziemię górnicy zostawali tam długie miesiące. Śpiąc w wykutych w skale komorach (na wzór grobów w krajach Ameryki Łacińskiej), jedząc, pracując i odpoczywając wciąż pod ziemią. Do dziś w starych zachowanych do dziś korytarzach z tamtych czasów, pod łukowo formowanymi wzmocnieniami można odkryć pomieszczenia większe i wyższe, były to sale zebrań i sale do gier i zabaw. Podobno urządzano tam nawet mecze piłki nożnej (w wymiarze mikro).

Potosi – kopalnie
Będąc w Potosi odwiedziliśmy kopanie dwukrotnie.  Tak się złożyło, że w dzień kiedy planowaliśmy wyjazd do Sucre było święto El Tio (czyt. wpis: El Tio i kopalnia San Jose), zostaliśmy więc chwilę dłużej. Pierwszego dnia idąc za szesnastoletnim górnikiem, którego kilkuletnia praca w kopalni naznaczyła już chodem przystosowanym do niskich korytarzy zwiedziliśmy jeden z kilkuset działających w Potosi biedoszybów (jak trafnie nazwał je jeden z przyjaciół Wojtka). Wrażenia ciekawe, choć przyznam, że nie pobiły tych z San Jose. Ziemia powydzierana dynamitem i kilofami rozchodziła się plątaniną korytarzy we wszystkie strony. Niesamowite były te pnące się ku górze dziesiątki i setki metrów, w których, zgodnie ze słowami naszego przewodnika, górnicy wspinają się bez asekuracji, zapierając się rękami i nogami szukając kolejnych żył kruszcu. Tego dnia odwiedziliśmy El Tio i wypiliśmy jego zdrowie. Posłuchaliśmy naprawdę ciekawych historii, bo nasz przewodnik opowiadał ciekawie, a nasze rozumienie hiszpańskiego poszło ostatnio mocno do przodu. Widzieliśmy też jednego pracującego górnika, którego nasz przewodnik sprowadził na chwilę do szybu niczym eksponat do muzeum, my zaś okupiliśmy jego obecność wielkim worem liści koki, które ofiarowaliśmy mu w darze za możliwość robienia mu zdjęć. Po tej wycieczce jakoś nie mogłam przestać czuć się jak turystka na szpilkach na górskim szlaku, jakoś tak całkiem nie na miejscu, chciana tylko dla moich pieniędzy, których nie mam zbyt wiele, choć moje jasne włosy mówią coś wprost przeciwnego.

Następny dzień w kopalniach był ciekawszy. Zmieniliśmy przewodnika i choć na początku nie mogliśmy się do niego przekonać ostatecznie rozstaliśmy się w sporej sympatii, a ja musze przyznać, ze jestem pełna podziwu dla niego  i kilkorga jego przyjaciół, bo postanowili odmienić swoje życia i choć od dziecka pracowali jako górnicy, pokończyli szkoły przewodników i dziś otwierają w starych kolonialnych szybach muzeum. Choć jeszcze trochę pracy przed nimi wszystko wygląda bardzo profesjonalnie, można by powiedzieć, po europejsku. Ta wycieczka była dużo ciekawsza, szyby ciemne i pełne wody, ślisko i niepewnie zarówno pod nogami jak i nad głową. Nie wszędzie doszliśmy, bo z uwagi na święto nie wszystko działało. Górnicy jednak wracali z nocnych zmian, albo obładowani kwiatami, alkoholem, smakołykami, koką i papierosami, ustrojeni serpentynami i owiani wysokoprocentową nutą szli ku głębszym szybom, w miejsce świętowania do El Tio. Po wycieczce w szybach kopalnianych dołączyliśmy do grupki górników, kupiliśmy im dwa piwa i zaprosili nas do wspólnej biesiady. Papieroski, piwo i rozcieńczony alkohol vol. 96% do tego sporo śmiechu  i przyjemna atmosfera fiesty. Potem buźka na adios amigos i pożegnaliśmy kopalnie na jakiś czas. Troszkę ich widzieliśmy w ostatnim czasie.